Κοινοποιείστε το άρθρο
Αγωνιστές τής Εξόδου τού Μεσολογγίου
«Τα μάτια μου δεν είδαν τόπο ενδοξότερο από τούτο το αλωνάκι» Δ. Σολωμός
Αγωνιστές τής Εξόδου τού Μεσολογγίου υπήρξαν και μέλη τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας
Η Έξοδος τού Μεσολογγίου ήταν ένα γεγονός το οποίο σημάδεψε τον Αγώνα για την ανεξαρτησία, προκάλεσε συγκίνηση διεθνώς και γιγάντωσε την υποστήριξη στον Αγώνα των Ελλήνων κατά τής οθωμανικής αυτοκρατορίας. Όταν στις 10 Απριλίου 1826 οι ελεύθεροι πολιορκημένοι πραγματοποίησαν την ηρωική Έξοδο, η κατάσταση μέσα στην πόλη είχε ξεπεράσει κάθε όριο. Τρόφιμα δεν υπήρχαν και οι κάτοικοι (γυναίκες, παιδιά, τραυματίες, γέροντες και μαχητές) λιμοκτονούσαν.
«Άκρα τού τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει
Λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί κι η μάνα το ζηλεύει»
Οι υπόλοιποι Έλληνες, εξαιτίας τού εμφυλίου πολέμου, δεν είχαν τη δυνατότητα να τους βοηθήσουν. Έτσι, έχοντας να αντιμετωπίσουν υπέρτερες εχθρικές δυνάμεις, οι 12.000 κάτοικοι τού Μεσολογγίου αντιστάθηκαν καρτερικά επί έναν χρόνο. Την ύστατη στιγμή προτίμησαν την ηρωική έξοδο από την παράδοση στα χέρια των πολιορκητών.
«Εκείθε με τους αδελφούς
Εδώθε με το Χάρο».
![Η Θυσία του Καψάλη Έργο του Θεόδωρου Βρυζάκη. Από την Εθνική Πινακοθήκη kapsalis mesologgi[1]](https://history.arsakeio.gr/images/exodos_mesologgiou/kapsalis-mesologgi[1].jpg)
Η Θυσία του Καψάλη Έργο του Θεόδωρου Βρυζάκη. Από την Εθνική Πινακοθήκη
Είναι γεγονός ότι ένα νέο κύμα φιλελληνισμού αναδύθηκε μετά την αμαύρωση τού Αγώνα εξαιτίας τού εμφύλιου σπαραγμού. Αυτό με τη σειρά του επηρέασε εμμέσως την ευρωπαϊκή διπλωματία για τα εθνικά δίκαια των Ελλήνων. Όσοι γλύτωσαν από τη μεγάλη σφαγή τού Μεσολογγίου δεν σταμάτησαν τον αγώνα κατά των Τούρκων. Και πολλοί από αυτούς συνέχισαν να προσφέρουν στην πατρίδα τους και μετά την απελευθέρωση. Τα ονόματα 8 εξ αυτών αναφέρονται ως μέλη τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Αυτοί είναι:
Γ. Βαλτινός
Γεώργιος Βαλτινός. Γεννήθηκε στο Χαλκιόπουλο τού Βάλτου Αιτωλοακαρνανίας. Από μικρός βρέθηκε στην αυλή τού Αλή Πασά στα Γιάννενα. Έγινε αρματολός και ήταν από τους πρωτεργάτες τής Επανάστασης στο Μεσολόγγι. Ήταν φίλος τού Καραϊσκάκη, πολέμησε στη μάχη τού Πέτα, στο Μακρυνόρος κ.α. και έλαβε μέρος στην έξοδο τού Μεσολογγίου. Εκπροσώπησε την πατρίδα του σε πολλές Εθνοσυνελεύσεις. Επί Καποδίστρια έγινε Σύμβουλος Επικρατείας. Μέλος τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας έγινε το 1836. Πέθανε στο κτήμα του στη Λυσιμαχ(ε)ία το 1887.

Κ. Βλαχόπουλος
Κωνσταντίνος Βλαχόπουλος. Γόνος οικογενείας αρματολών, γεννήθηκε στη Νικόπολη τής Πρέβεζας το 1789. Κατέφυγε στην Κέρκυρα και κατετάγη στα ελληνικά τάγματα τού αγγλικού στρατού. Το 1819 μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία. Το 1821 έλαβε μέρος στη μάχη τού Βραχωρίου και πολέμησε υπό τις διαταγές τού Μάρκου Μπότσαρη. Έλαβε μέρος στη β΄ πολιορκία τού Μεσολογγίου και αγωνίστηκε στην Αττική μαζί με τον Καραϊσκάκη. Το 1827 εντάχθηκε στον στρατό τού Ριχάρδου Τσωρτς. Το 1833 έγινε ο πρώτος Έλληνας αρχηγός τής Βασιλικής Χωροφυλακής. Μέλος τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας έγινε το 1842 και στο βιβλίο των μελών της αναφέρεται ως υποστράτηγος. Πέθανε το 1868.
![Μήτρος Δεληγιώργης, από τα βιβλίο του Νικ. Αθ. Κολόμβα biblio 364x245[1]](https://history.arsakeio.gr/images/exodos_mesologgiou/biblio-364x245[1].jpg)
Μήτρος Δεληγιώργης, από τα βιβλίο του Νικ. Αθ. Κολόμβα

Ανδρέας Ζαΐμης Έργο αγνώστου. Εκτίθεται στο Ιστορικό Εθνολογικό Μουσείο
Ανδρέας Ζαΐμης. Γεννήθηκε στην Κερπινή Καλαβρύτων το 1791. Ήταν γιος τού προεστού των Καλαβρύτων Ασημάκη Ζαΐμη, που πρώτος σήκωσε τα λάβαρο τής Επανάστασης στην Αγία Λαύρα. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία, εγκατέλειψε τις σπουδές του στην Ιταλία και πήρε μέρος στην Επανάσταση μαχόμενος στην πολιορκία τής Πάτρας και στο Μεσολόγγι. Ήταν πληρεξούσιος στη Συνέλευση τής Επιδαύρου το 1822. Ο Καποδίστριας τον διόρισε μέλος τού «Πανελληνίου» και το 1837 έγινε Σύμβουλος της Επικρατείας μέχρι το 1840 οπότε και πέθανε. Μέλος τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας έγινε το 1836 και στο Αρχείο της αναφέρεται ως αντιπρόεδρος τού Συμβουλίου Επικρατείας.

Αναστασιος Μανάκης Μιχάλογλου Από το Griechischer Friechischer Freiheitkamper 19 jahrbundert, 1864, Vol 4 του Μαρίνου Βρετού.
Αναστάσιος Μανάκης-Μιχάλογλου. Γεννήθηκε το 1790. Καταγόταν από το Ανήλιο Μετσόβου. Εργαζόταν ως ζωέμπορος στην Κωνσταντινούπολη. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρία το 1818. Μαζί με τον Γεωργάκη Ολύμπιο έσωσαν τους εναπομείναντες Ιερολοχίτες στο Δραγατσάνι. Για να αποφύγει τη σύλληψη κατέφυγε μεταμφιεσμένος στην Αυστρία, όπου φυλακίστηκε αλλά κατόρθωσε να δραπετεύσει και να κατέβει στην Πελοπόννησο το 1825. Πολέμησε στο Μεσολόγγι. Στη συνέχεια πήγε στο Βελιγράδι και επέστρεψε στην Ελλάδα το 1826, οπότε συνεργάστηκε με τον Κωλέττη. Μετά την απελευθέρωση ίδρυσε βιβλιοθήκες στην Αθήνα και την επαρχία και εφοδίασε με οπλισμό την αστυνομία. Έγινε μέλος τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας το 1842. Το 1844 διορίστηκε πρόξενος τής Ελλάδας στο Βελιγράδι. Πέθανε το 1864.

Ο Κώστας Μπότσαρης
Κώστας Μπότσαρης. Γιος τού Κίτσου και αδελφός τού Μάρκου, γεννήθηκε στο Σούλι το 1792. Μετά τη δολοφονία τού πατέρα του τον πήρε στα Ιωάννινα ο Αλή Πασάς, μετά τον θάνατο τού οποίου κατόρθωσε να διαφύγει και να ενωθεί με τον αδελφό τού Μάρκο. Πήρε μέρος στη μάχη στο Καρπενήσι. Πολιτικά επηρεαζόταν από τον Μαυροκορδάτο. Πολέμησε στο Κρεμμύδι κατά των Αιγυπτίων τού Ιμπραήμ και με τον Καραϊσκάκη στην ανατολική Στερεά Ελλάδα. Διορίστηκε αρχηγός των σωμάτων που στρατοπέδευαν έξω από το Μεσολόγγι. Μετά την Έξοδο, μαζί με τη φρουρά τής πόλης, κατέφυγε στην Άμφισσα και μετά στο Ναύπλιο. Με τον Καραϊσκάκη πολέμησε στις μάχες τού Διστόμου και τής Αράχοβας. Επί Καποδίστρια πολέμησε για την απελευθέρωση τής δυτικής Στερεάς Ελλάδος υπό τον Τσωρτς. Μετά τη δολοφονία τού Κυβερνήτη έγινε οπαδός τού Κωλέττη και συμμετείχε στην τριμελή επιτροπή υποδοχής τού Όθωνα. Έγινε μέλος τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας το 1850. Πέθανε το 1853.
![Τα Απομνημονεύματα τού γιατρού Πέτρου Στεφανίτση biblio2[1]](https://history.arsakeio.gr/images/exodos_mesologgiou/biblio2[1].jpg)
Τα Απομνημονεύματα τού γιατρού Πέτρου Στεφανίτση
Πηγή από την Παναγιώτα Αναστ. Ατσαβέ, φιλόλογο – ιστορικό